Poglavlje 2
Ljubomir P. Nenadović (1826—1895) potiče iz one čuvene porodice koja je, već prema prilikama i potrebama, davala Srbiji junake i ustanike, narodne vođe i diplomate, državnike i književnike, vojnike i činovnike. Unuk jednog oborkneza kog su dahije pred ustanak posekle a Višnjić u ustanku opevao (Dok pogubim i Aleksu kneza / Iz lijepa sela Brankovine…) i sin jednog ustaničkog poglavara i diplomate, državnika i književnika, on je, u Evropi obrazovan, živeo i radio u jednoj Srbiji drugoj i drukčijoj od one koja se ogledala u ličnostima i delima njegovih slavnih predaka. Srbija u kojoj je on rođen i odrastao nije više bila razbojište po kojem se slobode radi goloruka srpska raja rvala sa silnom turskom carevinom, već oslobođena zemlja u kojoj se revolucija pretapala u organizovanu državnu vlast, heroji iz ustanaka u domaćine i gazde, a nekadašnji knezovi, buntovnici protiv turskoga nasilja sami postajali nasilnici i tlačitelji prava i slobode svoga naroda; i zemlja gospodarski moćne činovničke birokratije i vladarske, kneževske despotije. Ako je kroz usta njegova oca, prote Matije, progovorila ona prva, Srbija pobunjene raje i nahijskih knezova, kroz njegova usta progovorila je ova druga, Srbija od turskih aga oslobođena ali u političkim i ljudskim pravima od svojih zgažena, Srbija obespravljenoga naroda koji je tek prvim glavama domaćih intelektualaca izvirivala iz mrtvoga mora istočnjačke učmalosti i srednjovekovne zaostalosti, Srbija koja je iz jednog primitivnog i nepismenog Miloševog despotizma ulazila u jedan birokratski, pismeni karađorđevićevski despotizam; i Srbija koja je u svome mučnome rađanju smenjivala, proterivala ili ubijala vladare i s vlasti zbacivala i iz zemlje proterivala vladalačke dinastije. I dalje, kroz njegova usta prvi put je jezikom književnika progovorila u Srbiji i ona građanski liberalna i republikanska Evropa iz vremena oko 1848 g. i njenih revolucija, Evropa koja se borila protiv monarhije i njenih čuvara — Meterniha, Baha, Luja Filipa, Napoleona Trećeg i Bizmarka.
Moćna zaleđina koju su činili veliki ugled njegove porodice, lični prestiž i uticajnost njegovoga oca i srodstvo sa vladajućom dinastijom pružala mu je sve mogućnosti da u kneževini Srbiji, u kojoj „svaki želi biti ministar ili savetnik“, uđe u najviše krugove državne birokratije i vladalačke hijerarhije. Napojen duhom dositejevoga racionalizma 18. veka i odgajen na zapadnim izvorima liberalnih ideja svoga stoleća, suvremenik evropske revolucije od 1848. i svedok prve od njih, one februarske u Parizu, on je u jednom trenutku mladalačkoga zanosa karijeri dinastičkoga političara, konstruktivnoga državnika i lojalnoga činovnika bio pretpostavio nimalo unosan i manje cenjen poziv književnika koji će voleti da rekne i uživati u tome da pecne. U mladosti, kad se ideali stiču i nerazorljivo ugrađuju u temelje razuma i duše, Nenadović je imao dva ideala kojima je želeo vazda da služi: sloboda misli i sloboda naroda. Dodajte tome vedru šalu, humor i satiru u šta ih je oblačio i kad je njih slavio i kad je njihove protivnike napadao, pa ćete imati najsažetiju sliku i o ličnosti ovoga pisca i o duhu kojim je on zadahnuo svoje delo. Ako zbog svoje prirode i objektivnih uslova on u praksi za te ideale i nije bio uvek postojano i podjednako borben, slobodoumlje i mržnja na tiraniju, stečeni tada, trajno su ostali glavne osobine njegove ličnosti i njegovog književnog dela.